در گفتگویی درباره اقتصاد ایران مطرح شد؛
حمایت دو اقتصاددان صندوق بینالمللی پول از ساماندهی یارانهها
10 مهر 1389 ساعت 22:40
زمانیکه محصول ارزان باشد، مردم تا جایی که می توانند آن محصول را خریداری می کنند. این اقدام منجر به این خواهد شد که استفاده اسراف کارانه امری عادی شود.
اشاره: اقتصادانان صندوق بین المللی پول معتقدند که اصلاحات باید پیچیدگی ها را در اقتصاد از بین ببرد و باعث احیای بازدهی در اقتصاد شود. هدف این اصلاحات باید صادرات بیشتر نفت و به دنبال آن ایجاد درآمد بیشتر باشد. دولت در راستای توزیع مجدد درآمدهای مازاد به دست آورده گام بر دارد. در سه ماه گذشته جمهوری اسلامی ایران در راستای حذف یارانه های امور انرژی گام بر داشته است؛ اقدامی که می تواند روشی را که اقتصاد این کشور تحت آن عمل می کند، تغییر دهد و بر اصلاحات در دیگر تولیدات امور انرژی دیگر کشورها نیز تاثیر بگذارد.
به گزارش عدالتخانه به نقل از الف، "دومینیک گیلائومه" اقتصاددان ارشد صندوق بین المللی پول و "رُومان زیتک" یک اقتصاددان دیگر اعلام کردند که با توجه به حذف یارانه های نفت و گاز در ایران انتظار می رود درخواست های داخلی در ایران کاهش یابد و این موضوع باعث می شود تا منابع انرژی بیشتری برای صادرات باقی بماند. به گفته این دو اقتصاددان، اگر همه چیز براساس طرحهای تعیین شده دولت حرکت کند، این استراتژی باید دو هدف را دنبال کند که اولی درآمد بیشتر برای ایران و دومی مهار اسراف امور انرژی خواهند بود. اصلاحات در امور بهای انرژی در ایران در حالی انجام می شود که شورای امنیت سازمان ملل و یکسری کشورها در حال اعمال تحریم ها علیه ایران به دلیل برنامه هسته ای این کشور هستند. این دو اقتصاددان برجسته در مصاحبه ای در مورد دلایل ایران برای اصلاحات در بهای امور انرژی و مزیت هایی که پشت این استراتژی قرار دارد، صحبت کردند. متن این مصاحبه در ادامه می آید./
* * * * *
آیا می توانید تصویری از اقتصاد امروز ایران ارائه کنید؟
گیلائومه: ایران هفدمین اقتصاد برتر جهان است. ایران با بدهی خارجی اندک (کمتر از هفت درصد تولید ناخالص داخلی)، ذخایر قابل توجه امور انرژی، منابع زیرزمینی هیدروکربن به ارزش 10 تریلیون فقط در نفت و ذخایر گاز طبیعی به ارزش 3.5 تا 4.5 تریلیون دلار است. رشد واقعی تولید ناخالص داخلی این کشور حدود یک الی دو درصد در سال جاری برآورد شده است. این تولید ناخالص داخلی پایین بیشتر به دلیل درخواست های ضعیف داخلی است و یکی از دلایل آن محدودیت در همگرایی ایران با بازارهای مالی جهانی است. نرخ تورم در ایران به طور چشمگیری کاهش یافته است. (از 30 درصد در دو سال گذشته به کمتر از 10 درصد از سپتامبر 2009 رسیده است.) این سطح پایین تورم زمینه خوبی برای اعمال اصلاحات در بهای امور انرژی در ایران فراهم می کند. حذف یارانه های امور انرژی به معنای این است که مردم ایران با افزایش قیمت ها روبرو خواهند شد بنابراین مهم است که برای آغاز این چنین اصلاحاتی، نرخ تورم پایین باشد.
چرا در سری اول یارانه های امور نفت و گاز حذف می شوند؟
زیتک: دولت ایران معتقد است یارانه ها بهترین راه برای توزیع درآمدهای ملی است. بهای بین المللی نفت و گاز به ویژه نفت افزایش یافته است و در سال 2008 حتی به مرز 150 دلار در هر بشکه رسید و هزینه های استخراج آن به حدود پنج تا 10 دلار در هر بشکه می رسد. بنابراین توزیع مجانی چیزی که بتوان همچنین از طریق فروش آن پول زیادی بدست آورد، بهترین سیاست محسوب نمی شود.
اگر ایران نفت و گاز زیادی در بازارهای بین المللی بفروشد، آیا این اقدام باعث درآمد بیشتری برای ایران در مقایسه با فروش داخلی آن خواهد شد؟
زیتک: به دلیل بهای پایین امور انرژی تقاضای داخلی برای امور انرژی در ایران به سرعت افزایش یافت و این باعث شد تا به طور فزاینده ای منابع انرژی برای صادرات به سختی مهیا شود. با اصلاحات در امور انرژی، شما درخواست های داخلی را کاهش خواهید داد. این بدان معناست که انرژی در داخل ایران با کارآیی بیشتری استفاده خواهد شد و منابع انرژی بیشتری برای صادرات در اختیار دولت قرار می گیرد که به دنبال آن درآمد بیشتری را به همراه دارد.
مقدار یارانه های فعلی چقدر برآورده شده است؟
زیتک: ارزش این یارانه های امور انرژی به بهای نفت بستگی دارد. تاکنون انتظار می رود یک خانواده چهار نفره در ایران به طور میانگین حدود چهار هزار دلار در سال یارانه های مختلف نفت و گاز به تنهایی دریافت کنند. اکثر ایرانی ها ممکن است حدود 300 دلار در ماه یا 3600 دلار در سال دریافت کنند. دولت ایران پیشتر با نصف کردن سهمیه گازوئیل با بهای کم، روند حذف یارانه های امور انرژی را آغاز کرده است. دیگر محصولات امور انرژی تاکنون همچنان بسیار ارزان هستند.
معایب یارانه ها چیست؟
زیتک: زمانیکه محصول ارزان باشد، مردم تا جایی که می توانند آن محصول را خریداری می کنند. این اقدام منجر به این خواهد شد که استفاده اسراف کارانه امری عادی شود. به علاوه اینکه یارانه ها بیشتر به نفع آنهایی خواهد بود که بیشتر از امور انرژی استفاده می کنند- برای نمونه ثروتمندانی که از خودروهایی اسپورت استفاده می کنند یا کولرهای گازی و وسایل خانگی زیادی دارند-. فقرا که از انرژی کمتری استفاده می کنند یارانه بسیار اندکی دریافت می کنند.
چه موضوعی باعث شد تا دولت به نوعی از شر یارانه ها رهایی یابد؟
گیلائومه: دلیل اصلی دولت برای اصلاحات در امور انرژی از بین بردن تاثیر بسیار منفی بر اقتصاد با این امور انرژی بسیار ارزان است. در دهه 80 ایران یکی از کشورهایی بود که استفاده بهینه از امور انرژی را از اولویت های کاری خود می دانست اما اکنون این کشور یکی از اسراف کارترین کشورها در امور انرژی است. در تهران به دلیل استفاده بیش از حد از امور انرژی شما نمی توانید حتی کوههای زیبای اطراف این شهر را مشاهده کنید. دولت ایران به این موضوع پی برده که اگر تعادل در درخواست های داخلی برای امور انرژی ایجاد نکند، این کشور هرگز به پتانسیل رشد اقتصادی بالا دست نخواهد یافت.
آیا پیشنهاد حذف یارانه های امور انرژی به عنوان قانون در ایران تصویب شده است؟
گیلائومه: این لایحه از سوی مجلس ایران تصویب شده است و ژانویه گذشته پس از یکسال بحث و بررسی به قانون تبدیل شد. موضوع بحث این نبود که آیا این لایحه اجرا شود یا خیر چون اکثر مردم با این موضوع موافق بودند که این طرح دولت ایده خوبی است. بیشتر بحث ها در مورد جزئیات این طرح بود.
دولت ایران چه اقداماتی را برای تعدیل تاثیر این طرح بر زندگی شهروندان ایرانی اتخاذ خواهد کرد؟
گیلائومه: ما در مورد افزایش بسیار زیاد قیمت ها صحبت می کنیم که بین چهار تا 20 برابر برای برخی محصولات امور انرژی در اولین اقدام خواهد بود. پس از مدتی حتی قیمت ها بیشتر می شود مگر اینکه قیمت های جهانی کاهش یابد. این نگرانی هایی ایجاد می کند. اما تحت این طرح، دولت ایران پارامترهایی را در توزیع مجدد درآمدهای مازادی که این اصلاحات به وجود می آورد، در نظر دارد. 50 درصد از این درآمدهای مازاد به خانواده ها طی اولین سال داده خواهد شد. کمبود مالی مردم به طور کامل جبران می شود و آنها این انتخاب را خواهند داشت تا هر آنچه که می خواهند خریداری کنند. آنهایی که شغل آزاد دارند نیز از حمایتهایی برخوردار می شوند. 30 درصد از درآمدهای مازاد به آنها داده می شود. این پول به معنای آن است که به شرکتهایی که در تکنولوژی بهینه سازی مصرف امور انرژی سرمایه گذاری می کنند، کمک می شود.
حذف یارانه های امور انرژی چه مزیت هایی دیگری دارد؟
گیلائومه: از چشم انداز داخلی اگر قیمت ها بالاتر باشند، بخش انرژی در ایران سودآوری بیشتری خواهد داشت و در نتیجه توانایی سرمایه گذاری، استخراج و تولید بیشتر به همراه دارد. به علاوه اینکه اگر مردم ایران بتوانند مصرف خود را کنترل کنند، این تاثیر مثبتی در بازار نفت جهان خواهد داشت.
زیتک: این طرح باعث می شود تا صنعت خودروسازی ایران در راستای مُدرن سازی تلاش کند. ایران هر ساله 1.5 میلیون خودرو تولید می کند. از زمانیکه گازوئیل تقریبا مجانی بود، خودروسازان با مشوق های کمتری برای بهبود تولیدات خود با هدف بهینه سازی در مصرف امور انرژی روبرو بودند. اما زمانیکه بهای گازوئیل در سطح جهانی افزایش یافت، تولیدکنندگان خودرو در ایران مجبور خواهند بود روش تولید خودروهایشان در مصرف امور انرژی را تغییر بدهند. زمانیکه این اتفاق رخ بدهد، خودروهای ساخت ایران در بازارهای صادرات مشتری بیشتری بدست خواهند آورد.
انتهای پیام/ب
