امروز سه شنبه 2 خرداد 1391
Tuesday 22 May 2012

محسن مهدیان *

اخیرا وزیر اقتصاد اعلام کرده است که 30 درصد مردم امکان انصراف از دریافت یارانه نقدی را دارند. مدتی بعد یک مقام دولتی یک قدم جلوتر می گذارد و پیش بینی می کند که 30 درصد مردم از دریافت یارانه نقدی انصراف دهند. وی البته توضیح نمی دهد که از کجا به این رقم رسیده است. این درحالی است که وزیر اقتصاد و سخنگوی طرح تحول اقتصادی که معاون آقای وزیر است، طی 3 ماه گذشته به دفعات از مردم خواستند که داوطلبانه از دریافت یارانه نقدی انصراف دهند. به نظر می رسد قرار است به زودی خوداظهاری به خود انصرافی تبدیل شود.

چندی پیش نیز خبری منتشر شد که پس از انصراف وزیر اقتصاد و معاون سازمانی اش، 13 عضو هیات دولت هم از دریافت یارانه نقدی انصراف داده اند. برخی از این وزرا پس از سوال خبرنگاران در پایان جلسه هیات دولت منصرف شدند و برخی هم هنوز متقاضی یارانه هستند. در این رابطه ذکر نکاتی ضروری است.

1- دولت پیش از ارسال لایحه هدفمند سازی

یارانه ها تاکید داشت که اجرای این طرح منجر به اصلاح توزیع یارانه ها و اجرای عدالت می شود. از سویی یارانه حق طبیعی همه آحاد جامعه است. انتظار این است که بنا بر ادعای دولت با اجرای این طرح، ضمن توزیع عادلانه، یارانه ها به همه مردم تعلق گیرد. توزیع عادلانه باید در ساز و كار قانون هدفمندسازی یارانه ها دیده شود. طبیعی است که انصراف مردم به معنای کمک اعانه ای آنها است و تعبیر دیگر آن این است که طرح دولت دارای مکانیزم مناسبی در توزیع یارانه ها نیست و بدون انصراف مردم این طرح توفیق نخواهد داشت.


2- دولت هنوز هیچ اطلاع روشنی از طرح خود به مردم ارائه نکرده است. معاون پارلمانی و سخنگوی طرح تحول تاکید کردند که اطلاعات اجرای این قانون در روز اجرا و دفعتا ارائه می شود. حتی نمایندگان مجلس که این قانون را بررسی و تصویب کردند از چند و چون اجرایی آن اطلاعی ندارند. به عنوان مثال، هنوز کسی نمی داند که چه یارانه ای حذف می شود و قیمت ها چه میزان افزایش می یابند. در این شرایط دعوت کردن از مردم برای گذشتن از حقی که حتی نمی دانند چه میزان است غیر معقول و غیر منطقی است.

3- اجرای این طرح به این شیوه آثار اجتماعی هم دارد. در اجرای این سیاست، هدفمندی در حاشیه است و یارنه نقدی در متن. در مدل قبلی فرد احساس نمی کرد که یارانه می گیرد و اگر هم می فهمید آنرا حق طبیعی خود می دانست. اما امروز يارانه را از صدقه سر پولدارها و خیرین مي بيند كه اين تلقي، سرخوردگي اجتماعي ايجاد می كند. افراد دریافت حق طبیعی خود را ناشی از خیرات پولدارها می بینند تا حق طبیعی شان.

4- دولت یکبار با اجرای خوشه بندی نشان داد که تصمیم ندارد به همه مردم یارانه دهد. این تصمیم خلاف ادعاهای قبلی بود. پیش از این گفته می شد که قرار است یارانه جنسی تبدیل به یارانه نقدی شود تا مردم خودشان در هزینه کردن این مبلغ تصمیم گیری کنند. خوشه بندی خلاف این ادعا بود و از همین رو واکنش هائی را در جامعه ایجاد کرد و دولت وادار به عقب نشینی شد. به نظر می رسد این درخواست در ادامه همان تصمیم قبلی باشد. نباید هدف گذاری غلط دولت در پرداخت یارانه نقدی، پشت این درخواست پنهان می شود.

5- دولت بارها و بارها تاکید کرده است که با اجرای این قانون دیگر فقیری در جامعه وجود نخواهد داشت. این ادعا در بالاترین سطح توسط مقام ارشد اجرائی کشور طرح شده است. بدون شک دولت برای این ادعا روی خیرات مردم حساب نکرده است. بنابراین انتظار این است که دولت بتواند با اجرای این قانون ریشه فقر را از جامعه بکند. این در حالی است که بر اساس آمار جدید، 10 میلیون نفر از مردم ایران زیر خط فقر مطلق و 30 میلیون هم زیر خط فقر نسبی قرار دارند.

اگر مطابق شاخص های مرسوم، خط فقر مطلق را روزی 2 دلار در نظر بگیریم، می توان گفت که نزدیک 10 میلیون نفر در ایران هستند که در ماه کمتر از 54 هزار تومان درآمد دارند. فرض کنیم دولت بتواند با تاخیر برنامه ریزی شده، آزاد سازی قیمت ها را از نیمه دوم سال اجرا کند. به این ترتیب دولت می تواند 35 هزار میلیارد تومان یارانه نقدی را در کشور توزیع کند.

به این ترتیب دولت 50 درصد این 35 هزار میلیارد تومان را میان 62 میلیون نفر از جمعیت ایران که فرم یارانه پر کرده اند توزیع خواهد کرد.

یک محاسبه سرانگشتی نشان می دهد که به هر فرد ایرانی حداکثر 23 هزار 500 تومان می رسد. اگر فرض انصراف وزرا و برخی خیرین از دریافت یارانه نقدی را هم حساب کنیم به هر ایرانی حداکثر 25 هزار تومان می رسد.

مقایسه دو عدد 25 هزار تومان و خط فقر 54 هزار تومانی نشان می دهد که فقرا چه سرنوشتی را پیدا می کنند.

البته فرض می کنیم، تورم صفر درصد است و هیچ بار جدیدی به دوش فقرا اضافه نشود. از فقرای خط نسبی هم فعلا می گذریم. بنابراین دولت به این نتیجه رسیده است که برای رسیدن به آن هدف چاره ای جز این ندارد که عده ای از شمول دریافت یارانه خارج کند. طبیعی است که انصراف از دریافت یارانه نقدی عملا باعث حمایت از دولت در دادن شعارهای غیرواقعی می شود.

6- دولت از مردم خواسته است که برای کمک به دهک های پائین درآمدی، از دریافت یارانه نقدی انصراف دهند، اما انصراف از دریافت یارانه نقدی به معنای بالا رفتن سقف درآمد آزاد سازی است و طبیعتا 50 درصد آن به مردم می رسد و نیمه دیگر آن به صنعت و بخشی هم خرج هزینه های دولت می شود. به تعبیری انصراف از دریافت یارانه نقدی کمک به مخارج دولت محسوب می شود. طبیعتا افراد خیر ترجیح می دهند پول خود را به صندوق صدقات بیاندازند تا به جیب دولت!

7- دولت برای اجرای این قانون ادعاهایی داشته است و در برابر هشدار کارشناسان و نمایندگان مجلس توجیهاتی داشته است. هرگونه کمک به غیر واقعی شدن اجرای این قانون باعث می شود ابعاد واقعی اجرای این طرح پنهان بماند. از این رو توصیه می شود مردم به دولت فرصت دهند که قانون را در شرایط کاملا طبیعی اجرا کند. در غیر اینصورت نمی توان در ادامه راه براورد مناسبی از این طرح داشت. دولت باید ادعاهای خود را در خصوص توزیع عادلانه و ریشه کنی فقر و افزایش کارائی در تولید و کنترل تورم نشان دهد. انصراف از دریافت یارانه نقدی می تواند به قیمت پنهان شدن خطاهای دولت باشد. گرچه همین اندازه که دولت برای اجرای این طرح مجبور شده است چنین درخواستی از مردم داشته باشد، به این معنا است که تخمین و برآوردهای دولت از ابتدا خطا داشته و در مقدمه راه دچار اشکال شده است.
انتهاي پيام/ت

انتهای پیام/ب

کد مطلب : 3389