استاد حوزه و دانشگاه مطرح كرد:
نظام سرمايهداري در بنبست؛ اقتصاد تعاوني جايگزين ميشود
27 مهر 1389 ساعت 12:33
نظام سرمايهداري به دليل از دست دادن ظرفيتها و قابليتها به بنبست رسيده است در حالي كه اقتصاد تعاوني با تأكيد بر باروري انگيزهها وجهه درخوري را بين جوامع اقتصادي جهان كسب كرده و به زودي جايگزين اقتصاد سرمايهداري منسوخ خواهد شد.
به گزارش عدالتخانه به نقل از فارس، حجتالاسلام پناهيان در همايش ستادي رؤساي ادارات بانك توسعه تعاون با اشاره به اينكه ساختار و الزامات عرصه اقتصادي امروز كشور مستلزم حركت علم اقتصاد به سمت و سوي روانشاسي اجتماعي با هدف تركيب اقتصاد با مقوله روانشناختي اجتماعي است، اظهار داشت: سياستگذاران و برنامهريزان اقتصادي يك جامعه بايد مسلط به علوم روانشناختي باشند.
* مشاركت مردم در فعاليتهاي اقتصادي مستلزم باروري انگيزه اقتصادي افراد است
استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: بررسي دلايل و چرايي مشاركت مردم در فعاليتهاي اقتصادي اين امكان را به برنامهريزان معيشتي و سياستگذاران اقتصادي ميدهد كه با توجه به الزامات واقعي كشور و در راستاي تحقق اهداف عالي نظام اسلامي ايران تدابير توسعهاي خود را برنامهريزي و اجرايي كنند.
وي افزود: موضوع انسانشناسي در علم اقتصاد پس از طرح در دانشگاهها از جمله مباحثي بود كه به شدت مورد توجه اساتيد برجسته اقتصاد قرار گرفته است چرا كه بدون توجه به مراحل شكلگيري انگيزه در انسان قادر به توسعه و تعميم تعامل بين انسانهاي مختلف حتي در يك جامعه همگون نيستيم.
اين استاد حوزه و دانشگاه ضمن تأكيد بر اقتصاد يك جامعه و رفتار اقتصادي فردي در جامعه نشعط گرفته از شيوههاي انگيزشي او براي مشاركت در يك امر اقتصادي است، خاطرنشان كرد: معتقدم مشاركت افراد در فعاليتهاي اقتصادي منشأ روانشناختي دارد به عبارتي مشاركت در فعاليتهاي اقتصادي ميتوان جدا از باور مادي و در روان مشاركتكنندگان جستجو كرد بنابراين ميتوان رفتار اقتصادي نشعط گرفته از انگيزه فردي و اجتماعي را زمينه تربيت جامعه و روح انسانها در بلند مدت تلقي كرد.
وي با اشاره به اينكه شيوه معيشتي و زندگي انسان در بلند مدت منجر به نحوه شكلگيري شخصيت وي ميشود، تصريح كرد: مشاركت اجباري مردم در فعاليت اقتصادي در بلند مدت منجر به بروز آسيبهاي جدي در جامعه و تبعات ناشي از آن در اقتصاد نمود پيدا ميكند، معتقدم استفاده متداول و مستمر از ابزارهاي تشويقي و تنبيهي موجب ميشود نيروي كار از يك نيروي اجرايي هدفمند و با انگيزه به نيرويي منفعتطلب و سودجو تبديل شود.
* اقتصاد سرمايهداري زمينهساز بروز رفتارهاي خودخواهانه و غيراخلاقي ميشود
پناهيان با اشاره به اينكه اقتصاد سرمايهداري زمينهساز بروز رفتارهاي خودخواهانه و غيراخلاقي است، گفت: در اقتصاد سرمايهداري بر خلاف اقتصاد مردمي، "فردگرايي" ترويج ميشود به عبارتي در چنين اقتصادهايي فرد خود را به عموم و منافع خود را بر همه چيز ترجيح ميدهد تا جايي كه به دليل فردگرايي قادر به تفكيك صلاح خانواده از منافع فردي نيست، در اقتصاد سرمايهداري حتي معنويت نيز فردي ترويج ميشود و اعتقادي به مشاركت جمعي در فعاليتهاي معنوي نيز ندارند.
وي ادامه داد: مطابق با تجارب و بررسيهاي به عمل آمده، شخصيت افراد در جوامع اقتصادي برگرفته از سلك و سياق اتخاذي افراد در تأمين درآمد، نحوه مشاركت در فعاليتهاي اقتصادي و شيوههاي تأمين امرار معاش است بر اين اساس از آنجا كه الگوهاي اقتصادي غرب به رغم سالها پيشينه نتوانستهاند در تأمين انتظارات اجتماعي موفق عمل كنند معتقدم فاصله گرفتن از الگوهاي غربي منجر به پيشرفت اقتصادي و توسعه رفاه اجتماعي در كشور ميشود.
وي با اشاره به اينكه تنها راه رفع چالشهاي معيشتي مردم تنها با مشاركت آنها در اقتصاد اجرايي است، افزود: تحول در سيستم اقتصادي كشور با رويكرد توسعه رفاه عمومي توأم با دغدغههاي ديني و اجتماعي يكي از الزامات اقتصاد كشور در مسير تعالي است و اين مهم محقق نميشود مگر در قالب تشكلهاي مردمي "تعاوني" با هدف مشاركت گسترده در تمامي عرصههاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي بنابراين مهمترين ابزار برون رفت از معضلات اقتصادي استفاده وسيع از ظرفيتهاي مردمي و حمايت از اين بخش در مسير تعالي است.
وي تأكيد كرد: مهمترين ابزار در برنامهريزي اقتصادي، بررسي الزامات جامعه و توجه به انگيزه افراد مشاركتكننده در فعاليتهاي اقتصادي است چرا كه در چنين فضايي همه امكانات براي يك سياستگذاري منسجم و اجرايي در تعامل با مردم و سرمايهگذاران فراهم است اما بايد توجه داشت يك اقتصاد پويا و در حال رشد، اقتصادي است كه منجر به حصول اكثريت انتظارات جامعه با رويكرد ديني باشد.
* صدقات و خيرات بايد در جهت پويايي اقتصاد كشور هزينه شود
استاد حوزه و دانشگاه ضمن تأكيد بر اينكه مشاركت در كار خير و صدقه دادن امري خداپسندانه و اخلاقي است، اظهار داشت: مقوله صدقهدادن و مشاركت در كار خير به استناد به تعاريف بزرگان، نوعي ايثار و از خود گذشتگي است كه موجب احياي فرد يا افرادي در مسير زندگي و انگيزهمندتر شدن آنها براي بقاء ميشود.
وي تصريح كرد: صدقه، وديعهاي است كه مردم در حمايت از شخص يا اشخاصي بيبضاعت پرداخت ميكنند كه البته به جهت وجهه ايثارگون آن بازگشت ندارد اما اگر بتوانيم با تجميع اين صدقههاي زمينههاي مشاركت مردم بيبضاعت و مستعد دريافت صدقه در فعاليتهاي اقتصادي را سبب شويم به حتم در كمترين زمان قادر به تجميع ظرفيتها براي اشتغال و توانمندسازي خانوارها و افراد بيبضاعت خواهيم بود و اين در حالي است كه متأسفانه تا كنون به اين مهم آنگونه كه شايسته بوده پرداخته نشده است.
وي ادامه داد: بنا بر روايات صدقه 10 برابر ارزش واقعي مبلغ صدقه و قرض 18 برابر ارزش اسمي مبلغ قرضي توأم با ثواب و در موفقيت افراد تأثير مثبت دارد، قرض وديعهاي است قابل بازگشت به متولي پرداختكننده و صدقه غير قابل بازگشت تلقي ميشود ضمن آنكه اكثر وجوه قرضي صرف فعاليتهاي اقتصادي ميشود در حالي كه از صدقه فقط براي حمايت معيشتي از خانوادهها و افراد بيبضاعت استفاده ميشود.
وي افزود: معتقدم اگر صدقات و مبالغ اهدائي خيرين را به جاي هزينه عيني يا آني براي خانوارهاي كمدرآمد يا بيبضاعت تبديل به ظرفيتهاي توليدي و اشتغال كنيم در كمترين زمان ميتوانيم ضمن تزريق مبالغ هنگفتي در چرخه اقتصادي كشور، زمينه اشتغال خيل عظيمي را سبب خواهيم شد كه ميتوانيم از منابع حاصله اين فعاليتها براي حمايت از خانوارهاي تحت حمايت و مستعد دريافت وجوه اهدائي مردم خيّر استفاده كنيم.
وي تأكيد كرد: بنابراين تزريق صدقات و مبالغ اهدائي خانوادههاي خيّر در چرخه اقتصادي كشور و تبديل اين وجوهات به ارزش افزوده با هدف جذب مشاركت اقشار كمدرآمد و بيبضاعت مستعد دريافت صدقه در فعاليتهاي اقتصادي اگر اجرايي شود اين امكان فراهم ميشود كه در مدت كوتاهي بتوانيم از كمترين ظرفيتها براي احياء دائمي اين دسته از افراد يا خانوارها استفاده كنيم.
* مدارس ايستگاه اول تشكلهاي تعاوني
اين استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به اينكه مشاركتهاي گروهي و جمعي بايد كار خود را از مدارس شروع كنند، گفت: در اسلام به نحوه معيشت مردم اهميت بسزايي قائل شدهاند و از آنجا كه تحقق اين مهم با بهرهگيري از ظرفيتهاي اقتصاد سرمايهداري اجرايي نيست بايد نظام اقتصادي درخوري مانند اقتصاد مردمي "تعاون" را در كشور ترويج و اقتصاد كشور را به استفاده از ظرفيتهاي بومي و مردمي در تحقق اهداف ترغيب كنيم.
وي خاطرنشان كرد: اقتصاد تعاوني به جهت برخورداري از ظرفيتها و قابليتهاي درخور توجه، اين امكان را به سياستگذاران اقتصادي ميدهد كه در مسير دستيابي به اهداف كلان اقتصادي كشور از مشاركت مردمي در اقتصاد بهره برده و محال را به ممكن تبديل كنند.
وي ضمن تأكيد بر اينكه اصلاح نظام اقتصادي كشور و توسعه اقتصاد تعاوني مستلزم اشاعه و ترويج فرهنگ تعاون در كشور است، تصريح كرد: از آنجا كه تبليغ از ديرباز به عنوان يكي از عناصر فرهنگسازي مطرح بوده است پيشنهاد ميكنم وزير تعاون با هدف تمركز بر روي ترويج اقتصاد تعاوني در كشور با آموزش و پرورش مشاوره مستمر داشته باشد چرا كه تحصيلات 12 ساله دانشآموزان در سطح مدارس فرصت مستعدي را براي تشريع و ترويج اقتصاد تعاوني و تشريح قابليتهاي اين نظام اقتصادي در رقابت با نظام سرمايهداري و ديگر نظامهاي اقتصادي در اختيار بخش تعاون ميگذارد.
وي افزود: با توجه به الزامات و قابليتهاي اقتصاد تعاوني معتقدم تشكلهاي تعاوني بايد در مدارس شكل گرفته و راهاندازي شوند زيرا تجربه مشاركتهاي تعاوني در سنين پايين موجب ميشود ضمن برداشت صحيح از مقوله تعاون در ادامه روند كاستيها و كمبودهاي قانوني و اجرايي تعاون توسط تعاونگران آينده اصلاح و رفته رفته اقتصاد تعاوني به عنوان اقتصاد محور در كشور بدل شود.
وي تأكيد كرد: اصلاح تصورات نامطلوب در باره تعاون كه ماحصل بيتوجهيها طي سالهاي گذشته است و ترويج مزيتهاي تعاون منجر به درك صحيح از مقوله تعاون در اقتصاد ملي ميشود كه مشاركت گسترده اجتماع مردم در عرصههاي مختلف اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي در قالب تشكلهاي تعاوني را به همراه دارد.
وي تصريح كرد: اشاعه فرهنگ گروهگرايي در تحقق اهداف با رويكرد ملي، مذهبي از جمله ارزشهايي است كه تنها در قالب تشكلهاي بومي و ملي اتفاق ميافتد و از آنجا كه مشاركتكنندگان در تمام مراحل سود و زيان پروژههاي اجرايي دوش به دوش هم دخالت دارند هدررويها و افت بهرهوريها در چنين قالبهاي اقتصادي در كمترين زمان ممكنه اصلاح و رشد بهرهوري را شاهد خواهيم بود.
* ثواب تشكيل و راهاندازي تشكلهاي تعاوني از تشكيل مؤسسات خيريه بيشتر است
حجتالاسلام پناهيان با اشاره به اينكه بر اساس آموزههاي ديني ثواب تشكيل و راهاندازي تشكلهاي تعاوني از تشكيل مؤسسات خيريه بيشتر است، گفت: فرهنگ انسانهاي متدين ايران اسلامي همواره زمنيهساز مشاركتهاي جمعي در تحقق اهداف بزرگ بوده است بر اين اساس معتقدم مديران ارشد بخش تعاون تنها در صورتي قادر به تأمين انتظارات بخش تعاون خواهند بود كه معتقد به روح تعاون و اقتصاد تعاوني باشند و اين قابليت را به ديگر اقشار جامعه نيز منتقل كنند.
وي خاطرنشان كرد: اعمال مديريت صحيح بر تشكلهاي تعاوني با هدف افزايش بهرهوري در اين دسته از تعاونيها يكي ديگر از ابزارهاي تعيينكنندهاي است كه ميتواند منجر به تحقق اهداف كلان در قالب تشكلهاي كوچك مردمي باشد، هر چند تلقين و تثبيت فرهنگ تعاوني در كشور نيازمند زمان زيادي است اما اگر سياستهاي تشويقي اتخاذي از سوي سازمان و مديران ارشد متولي شامل تعاونگران و مديران شركتهاي تعاوني باشد تحقق اهداف توسعهاي و اشاعه فرهنگ تعاون با سرعت بيشتري در كشور اتفاق ميافتد.
وي افزود: انجام عمل خير ديني با رويكرد اقتصادي در واقع مفهوم عيني آيه شريفه تعاونوا علي البر و التقوي است كه از جمله بهترين مصاديق ارزشي براي تشكيل و راهاندازي تشكلهاي مردمي تلقي ميشود، انجام كارهاي مشاركتي از قدمت ديرينهاي در اسلام برخوردار است "ساخت مسجد، ساخت بيمارستان و مدرسه، تأمين ملزومات ازدواج جوانان، كشت و زرع و ديگر انواع فعاليتهاي مشاركتي" از جمله فعاليتهاي تعاوني هستند كه همواره در اسلام بر آنها تأكيد شده است.
وي تأكيد كرد: نهادينه كردن فرهنگ تعاون در جامعه تنها در صورت وفاق، همدلي و همبستگي در تجميع تمام ظرفيتهاي بخش تعاون امكان پذير است در غير اين صورت تمام همدليها و همبستگيها تبديل به دشمني و نفاق خواهد شد. استفاده از ظرفيت تشكلهاي جمعي يا عدم استفاده از اين ظرفيتها اختياري است كه خدا بر انسان تكليف كرده است و تصميمگيري و تقبل آثار و تبعات آن توسط انسان اتفاق ميافتد بنابراين انسان در مسير تعالي يا نزول مختار است خود تصميم بگيرد.
* نظام رقابتي سرمايهداري، نظامي دشمنخيز است
استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به اينكه نظام رقابتي سرمايهداري به دليل عدم برخورداري از ظرفيتهاي لازم براي تضمين سرمايههاي مردمي با كاستيها و نقصانهاي جدي مواجه و نظامي دشمنخيز است، اظهار داشت: تجربه نشان داده است درست بر خلاف نظام سرمايهداري در كشورهايي كه مبناي اقتصادي آنها بر پايه نظام تعاوني يا اقتصاد مردمي شكل گرفته و اداره ميشود معضلاتي از جمله "استرس، نارضايتي، افسردگي، بيماريهاي عصبي و رواني" روند نزولي داشته و به موازات آن دوستيها و همدلي را در حال توسعه و افزايش است.
وي ضمن تأكيد بر اينكه خداوند در قرآن خداوند معيشت را بر تقوي و گناه را بر دشمني مقدم داشته است، ادامه داد: ناديده گرفتن قالبهاي تعاوني و شكست حريم همدلي و همبستگي در مشاركتهاي جمهي به مفهوم ورود به عرصه تقابل و دشمني كينهورزانه است، معتقدم جامعه بشري در مسير پيشرفت و توسعه براي رسيدن به منافع مورد انتظار، ملزم به گزينش طرق پيچيدهتري براي تأمين نيازها خواهد بود حال اينكه تأمين نيازهاي بشري در قالب تشكلهاي مردمي با هزينه كمتر و كيفيت بهتري قابل تأمين است.
* نظام سرمايهداري در بنبست و اقتصاد تعاوني جايگزين نظام سرمايهداري ميشود
حجتالاسلام پناهيان گفت: نظام سرمايهدار به دليل تصدي بر منابع جهاني به قيمت تحميل فقر بر عموم مردم جهان امروز با بنبست اقتصادي مواجه است.
وي خاطرنشان كرد: مشاركت برخي مؤسسات و بانكهاي بزرگ و بينالمللي در تبديل كردن كشورهاي جهان سومي به كشورهاي مصرفي موجب شدهاند توليد و استفاده از مزاياي ظرفيتهاي توليدي در اختيار كشورهاي بزرگ و توسعه يافته قرار گرفته و كشورهاي جهان سومي به عنوان كشورهاي مصرفكننده كالاها و اجناس توليدي آنها مطرح باشند كه با ورود اين كشورها به عرصه پيشرفت اين نظام سرمايهداري با مشكل مواجه شده و چالشهاي جديد را تجربه ميكند.
وي تصريح كرد: مطابق بررسيهاي صورت گرفته در آيندهاي نه چندان دور به دليل تشديد چالشهاي نظام سرمايهداري، نظام اقتصادي با بهرهگيري از مزيتها و قابليتهاي در اختيار عرصه را براي نظام سرمايهداري تنگ و جايگزين اين نظام منسوخ در مناسبات اقتصادي بينالمللي خواهد شد.
وي افزود: نظام اقتصاد تعاوني با محوريت مشاركت مردم در اقتصاد رويكرد ارزشمندي را دنبال ميكند كه آن توسعه عدالت اجتماعي با هدف تقويت و توانمندسازي اقشار كمدرآمد و بيبضاعت در مسير توسعه و تعالي است لذا انتظار دارم تمامي سياستگذاران، تصميمگيران، فرهيختگان و كارشناسان اقتصادي بخش تعاون را در مسير اشاعه و ترويج فرهنگ تعاون و تثبيت جايگاه اقتصاد تعاوني در عرصه ملي حمايت كنند.
انتهاي پيام/ب
